Wat is het effect van alcohol op de bloedglucosewaarden?

#

Dr.ir. Eric De Maerteleire + kleinefoto Eric

 

Het volkse spreekwoord zegt: nooit alcohol drinken op een nuchtere maag. Waar of niet? Laten we maar met de deur in huis vallen: af en toe een glaasje alcohol kan best maar hou het onder controle. De richtlijnen zijn tegenwoordig, zowel voor mannen als voor vrouwen, heel duidelijk: niet meer dan 10 alcoholische dranken per week, netjes verdeeld over de dagen maar waarbij twee alcoholvrije dagen moeten worden ingelast om geen gewenning te krijgen. Er daar zijn goede redenen voor. Eén ervan is het effect op de bloedsuikerspiegel.

Hoe groot het effect is hangt af van de hoeveelheid suiker in het drankje zelf én of het drankje geconsumeerd wordt tezamen met andere koolhydraatrijke voedingsmiddelen. Het slechtste wat men kan doen is alcohol drinken op een nuchtere maag of tussen de maaltijden in, het beste tezamen mét de maaltijd.

Waarom is dit zo?

Alcohol kan, zeker in combinatie met antidiabetes medicatie – bijvoorbeeld metformine - een bloedglucose verlagend effect hebben. Hoe komt dat? De lever is een belangrijk orgaan. Het helpt onder andere bij het op peil houden van de bloedglucosewaarden én is belangrijk bij het ‘opruimen' van alcohol uit het lichaam.

 

Als men geen alcohol drinkt en de bloedglucose daalt, dan komt de lever in actie. Eerst wordt de reserveglucose, die in de lever ligt opgeslagen, vrijgemaakt en in de bloedbaan gestuurd. Is deze voorraad quasi uitgeput dan maakt de lever zelf glucose aan uitgaande van eiwitten en vetten. Deze nieuwvorming van glucose wordt gluconeogenese genoemd.

De lever stuurt deze nieuwgevormde glucose het bloed in om de suikerspiegel te verhogen. Als men echter iets met alcohol drinkt is de primaire opdracht van de lever om de alcohol zo snel mogelijk op te ruimen omdat alcohol voor het lichaam een giftige stof is. De nieuwvorming van glucose moet dan even wachten. First things first. De kans op een hypoglycemie (= te lage suikerspiegel) wordt hierdoor verhoogd.

Dit effect kan enkele uren aanhouden en is groter wanneer men alcohol gebruikt zonder maaltijd, wanneer de glycogeenvoorraad is uitgeput, bijvoorbeeld na het sporten, of wanneer men grote hoeveelheden alcohol consumeert kort na elkaar. Opgelet: deze hypo kan ook na een paar uur optreden. Dat is bijvoorbeeld ’s nachts gevaarlijk, wanneer men het niet merkt omdat men slaapt. Dus, bijzonder uitkijken met de alcoholconsumptie ’s avonds.

Hypoglycemie zal zich niet of veel minder voordoen als men extra koolhydraten opneemt tezamen met het drankje of de alcohol nuttigt samen met de maaltijd. Sommige alcoholische dranken bevatten immers nog vrij veel suikers, denk maar aan bepaalde bieren of zoete wijnen. De suikers in dit soort dranken worden snel opgenomen en zorgen meestal eerst voor een stijging van het bloedglucosegehalte. Later is de kans groot dat de bloedglucose daalt door de alcohol maar bij een bescheiden opname van alcohol zal dit effect gecompenseerd worden door de eerdere stijging.

Bij dranken met weinig tot geen koolhydraten, zoals droge witte wijn, zal de bloedglucose vooral dalen. Ga hierbij liever niet alleen op het gevoel af. Soms zijn de symptomen tussen aangeschoten zijn en het begin van een hypo moeilijk uit elkaar te houden. Controleer zeker ook de bloedglucose als men een metertje heeft om te zien hoe het lichaam reageert. Stelt men een daling vast? Eet dan iets met koolhydraten, bijvoorbeeld enkele toastjes of wat brood, drink een fruitsapje of neem een klontje druivensuiker (glucose) zodat de bloedglucose niet té laag wordt.

Onthoud verder het volgende:

 Er zijn aanwijzingen dat matig gebruik van alcohol (zie de richtlijnen hiervoor) het risico op diabetes type 2 zou verminderen. Alcohol zou dan de gevoeligheid voor insuline doen toenemen.

 Bij het regelmatig gebruiken van grotere hoeveelheden alcohol, zou de kans op diabetes type 2 echter toenemen. Zeker wanneer overmatig alcoholgebruik samengaat met ongezonde voedingsgewoontes en een tekort aan lichaamsbeweging.

 Een gevaar van het gebruik van alcohol wordt vaak onderschat. Alcohol stimuleert namelijk de eetlust. Het gevolg kan zijn dat een diabetespatiënt zich overeet, wat op zijn beurt de suikerspiegel in het bloed opnieuw kan beïnvloeden.

In ieder geval valt het sterk aan te raden om op regelmatige tijdstippen overleg met de dokter te plegen. Wie twijfelt om al dan niet alcohol te gebruiken, laat de uiteindelijke beslissing beter aan de dokter over. Wanneer die zegt om geen alcohol te drinken, volgt men deze raad beter op. Niet vergeten dat alcohol dikwijls kan interfereren met de werking van een ganse serie medicamenten.

Keer terug naar Onze domeinen.             
Domein: 
Gezondheidweetjes
Auteur: 
Dr. Ir. Eric DE MAERTELEIRE
Uitgave PLU.IM Magazine: 
September 2017