De oudste Oudenaardist

Evelien Taelman

Op de Markt van Oudenaarde groeven archeologen al sinds juli 2016 naar de oudste geschiedenis van de stad. Ze komen tijdens het project voortdurend voor verrassingen te staan. In september nog zette een houten constructie met lugubere inhoud de hele werf op z’n kop.

 

Het gaat om een grote, horizontaal geplaatste ton. Eerst maken de archeologen van SOLVA de buitenkant schoon. Daarna onderzoeken ze geduldig de vulling van de ton. Daarbij botst één van hen met zijn truweel plots op iets hards: een menselijke schedel. Al gauw komt ook de rest van het skelet bloot te liggen en meteen blijken de botten niet in anatomisch verband te liggen. Vermoedelijk was het lichaam dus al ontbonden toen het in de ton werd ingegraven. Een andere mogelijke verklaring is dat in de 13de eeuw op bijna dezelfde plek een kuil is gegraven, waarbij de bovenzijde van de ton is uitgebroken en de botten door elkaar geschud zijn geraakt. Het zal ook toen een verrassing zijn geweest dat er op die plaats iemand begraven lag…

Doodsoorzaak onbekend

15.1                                                                                    15.2

15.4

Om te achterhalen wie de onfortuinlijke overledene is, onderwierp Emma Keersmaekers, studente fysische antropologie van de Vrije Universiteit Brussel, het skelet aan een onderzoek. Op basis daarvan probeert men het geslacht te achterhalen, net als de leeftijd, lengte, erfelijke kenmerken en tekenen van ziektes. Men kan zelfs voedingsgewoontes op het spoor komen. Dankzij deze analyse is het ondertussen duidelijk dat de beenderen in de ton afkomstig zijn van een man die tussen de 40 en 55 jaar oud was op het moment van overlijden. Hij was ongeveer 1,78 meter lang. Op enkele borstwervels is er slijtage te zien, die wijst op een zwaar leven. Tekenen van een gewelddadige dood zouden door de goede bewaring van het skelet zeker zichtbaar moeten zijn, maar het skelet vertoont geen enkel spoor van geweld. Er is ook geen andere doodsoorzaak vastgesteld, waardoor het nog steeds gissen is naar het levenseinde van de man.

Een radiokoolstofdatering op een klein stukje bot situeert zijn overlijden rond of voor het jaar 1000. De oudste Oudenaardist! Of toch niet? Het dendrochronologisch onderzoek van de ton gaf ondertussen ook uitsluitsel over de datering van de ton. Daaruit blijkt dat deze vervaardigd is uit eikenhout dat gekapt is na 1064. De man is dus ten vroegste in de ton begraven na deze datum. Stof tot nadenken dus. Een isotopenanalyse op collageen uit het bot geeft ook een idee over het dieet van deze persoon, dat vooral bestond uit vlees en groenten.

15.4

Het volledige skelet in de ton, sommige delen liggen in anatomisch verband, andere delen lijken door elkaar geschud ©Dirk Wollaert

Voorlopig blijft het nog speculeren over de betekenis van deze ongewone begraving. Was de man een crimineel? Een gedode vijand die uit verre streken afkomstig was? Iemand van wie men zo snel mogelijk af wou? Een hele rist geplande onderzoeken zullen hierover in de komende maanden uitsluitsel moeten geven. Wordt ongetwijfeld vervolgd!

Foto bijschriften:

Foto 15.1: De ton geeft haar inhoud prijs, de skeletresten worden minutieus opgegraven ©Dirk Wollaert

Foto 15.2: In de ton bevond zich het volledige skelet van een man ©Dirk Wollaert

Kopfoto: Het skelet, de ton en de onmiddellijke omgeving worden voorzichtig opgegraven en volledig gedocumenteerd ©Solva Dienst Archeologie

Foto 15.4: Zo’n uitzonderlijke vondst vraagt  veel aandacht en zorgvuldigheid ©Dirk Wollaert

Foto 15.5: Het volledige skelet in de ton, sommige delen liggen in anatomisch verband, andere delen lijken door elkaar geschud ©Dirk Wollaert

 

Wil je het 3D-model van de ton en het skelet zien? Surf naar https://skfb.ly/XCoE

Dit artikel verscheen in Ex situ, een driemaandelijks tijdschrift over archeologie in Vlaanderen. Ben je ook geboeid door het verleden? Een abonnement is gratis, je betaalt enkel de verzendingskosten. Ga naar www.exsitu.be en abonneer je snel!

Keer terug naar Onze domeinen.             

Domein: 
Cultuur en Wetenschap
Auteur: 
Evelien Taelman
Uitgave PLU.IM Magazine: 
September 2017