Bang voor de grote boze robot

Prof. Dr. Gert PEERSMAN

 

ls ik over de noodzaak van langere loopbanen doceer, krijg ik vaak de reactie dat ik als professor

makkelijk praten heb. Professoren moeten geen zware fysieke arbeid verrichten en kunnen er gerust

enkele jaartjes bijdoen. Als ik daarentegen over de gevolgen van robotisering en digitalisering

doceer, krijg ik meer sympathie. Compassie zelfs. Als er een beroepsgroep is die door de

digitalisering dreigt te verdwijnen, dan zijn het immers professoren. Door de digitalisering kunnen

lessen opgenomen worden. Studenten kunnen die lessen overal online bekijken, wanneer en zo

vaak ze willen. Bedenk daar nog wat handige online educatieve tools bij, en het is een kwestie van

tijd vooraleer een handvol Amerikaanse topuniversiteiten met de beste professoren de hele wereld

van online lessen voorzien en overal diploma’s uitreiken. Op een dag zal UGent de deuren moeten

sluiten en sta ik op straat. Les geven over robotisering zal niet meer nodig zijn. Dat kunnen we dan

online bekijken.

Geen paniek, ik ben mij hier al volledig op aan het voorbereiden. Wie zullen immers de eigenaars van

de robots zijn? Dat zullen voornamelijk gepensioneerden zijn die tijdens hun loopbaan een

kapitaaltje bijeen hebben gespaard. Zij zullen met de robotwinsten op hun beurt meer kunnen

spenderen aan behoeften zoals ouderenzorg. De dag dat ik door de digitalisering mijn job

verlies, ga ik in bejaardenhuizen met gepensioneerden een kaartje leggen en een praatje

maken. Met de riante robotwinsten zullen zij mij voor dit gezelschap een mooi loon kunnen

betalen. Het is dus enkel een kwestie van nu al regelmatig te kaarten zodat ik het goed in de

vingers heb en probleemloos de omschakeling kan maken als mijn alma mater de deuren sluit.

Er circuleren te veel doemscenario’s over robotisering en digitalisering. Iedere robot die

een werknemer vervangt, creëert extra koopkracht. Er moet aan de werknemer geen loon meer

betaald worden, waardoor bedrijfseigenaars meer winst maken. De werknemers die met robots

kunnen werken, zullen hogere lonen krijgen, en de consumenten zullen minder moeten

betalen voor producten. Zolang er behoeften zijn, zal de extra koopkracht nieuwe jobs creëren en

zal er nooit een structureel banentekort zijn. Op het eind van de rit zijn er evenveel mensen aan de

slag en worden er meer behoeften vervuld.

De welvaart neemt toe.

We hebben de robotisering zelfs broodnodig om uitdagingen zoals de vergrijzing op te

vangen. Voorwaarde is wel dat mensen die hun job verliezen de nodige vaardigheden hebben om de

nieuwe banen in te vullen. Training en levenslang leren zijn cruciaal. Het is belangrijk dat zowel de

werknemers, de werkgevers als de overheid hierop inzetten. Opnieuw is er geen reden tot

paniek. We hebben misschien niet die indruk, maar uit metingen blijkt dat de technologische

vooruitgang momenteel trager verloopt dan in het verleden.

Waar we meer van moeten wakker liggen, is dat de extra welvaart weleens zeer ongelijk verdeeld

zou kunnen zijn. Wie niet kan omschakelen naar een nieuwe job, verliest.

Bepaalde arbeidsmarktsegmenten dreigen te verzadigen met een overaanbod van werknemers,

waardoor de lonen er zullen dalen. Het herverdelen van de robotwelvaart wordt een van de grootste

uitdagingen.

Sommigen pleiten ervoor om de winsten van robotisering te herverdelen met

vermogensbelastingen, maar houden geen rekening met de economische dynamiek die door de

robotisering op gang zal komen. Zolang robots voor de eigenaars extra winsten opleveren, zullen er

robots bijkomen. Hoe meer robots er bijkomen, hoe lager de productiviteit per robot. Ze zullen bij

wijze van spreken over elkaars voeten beginnen te struikelen. De concurrentie tussen bedrijven

die met robots werken zal ook toenemen, waardoor hun prijzen en winstmarges na verloop van

tijd zullen dalen. Er zullen robots bijkomen totdat het rendement per robot en geïnvesteerde

euro weer genormaliseerd is naar het huidige niveau. Het is dus lang niet zeker dat de roboteigenaars

de meerwaarde zullen opstrijken en dus meer belast moeten worden. De grootste winnaars zullen de

consumenten zijn, en vooral de werknemers die met robots kunnen werken. Door hun unieke

kwalificaties en de grote hoeveelheid robots die gemaakt, bediend en onderhouden moeten worden,

kunnen zij aanzienlijke loonsverhogingen onderhandelen en de meerwaarde van de robotisering en

 digitalisering naar zich toe trekken. Zo is het met technologische vooruitgang in het verleden ook

altijd gegaan. Misschien dan toch maar niet in mijn kaarterscapaciteiten investeren. Beter leren hoe

 ik een robot moet soigneren.

 

 

Keer terug naar Onze domeinen.             

Domein: 
Arbeid en ondernemen
Auteur: 
Prof. Dr. Gert PEERSMAN
Uitgave PLU.IM Magazine: 
September 2018