Intergenerationele samenwerking

       

Alex VAN HECKE

 

SITUERING

Enige tijd terug haalt een koppel tachtigers het nieuws met het bericht:

Een bejaard koppel  is door de rechter veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van drie maanden voor jarenlange pesterijen van hun buren. De kinderen bleken daarbij een belangrijke bron van hun ergernis te zijn.

Gelukkig verloopt het dagelijks leven over het algemeen minder conflictueus dan wat een spectaculair persbericht doet lijken.

We kunnen gerust stellen dat intergenerationele samenwerking eerder de regel vormt, ook al hebben demografische veranderingen in de vorige eeuw het gezinsbeeld grondig gewijzigd. Gezinnen met drie generaties onder het zelfde dak verdwenen uit onze cultuur. Nieuw samengestelde gezinnen, eenoudergezinnen en andere nieuwe gezinsvormen kwamen in de plaats. Werk en mobiliteit - beide uitwerkende ouders waarvan flexibiliteit verwacht wordt en dikwijls grote werk-woonverplaatsing dienen af te leggen - zijn elementen die druk kunnen leggen op het gezin.

Contrast met het negatief begin van dit artikel brengen de talrijke grootouders die vaak bijstaan in de opvang van de kleinkinderen. Grootouders overstijgen de oppasfunctie en vervullen vaak, door hun dynamische aanwezigheid een rol bij het educatief proces van de kinderen. Ze vergezellen hen bij vrijetijdsactiviteiten, gaan samen op reis,…Gelukkig is voor veel kinderen het beeld van de zorgende grootouder sterker aanwezig dan het beeld van de grootouder die zelf hulpbehoevend is.

Het gaat trouwens over de twee richtingen: ook voor grootouders kan deze rol versterkend zijn. Een artikel uit De Standaard  leert ons dat een Australisch onderzoek bij 120 oma’s aantoonde dat de actieve zorg voor de kleinkinderen de kans op dementie verkleint.

Het gratis treinverkeer voor 65+ en kinderen -12 is trouwens ook in deze context een mooie stimulans.

Het gezin kan nog steeds beschouwd worden als de ‘natuurlijke’ basis van de intergenerationele solidariteit. Het lijkt ons echter ook belangrijk het thema in een ruimer perspectief voor te stellen. De laatste jaren komt er meer aandacht voor de structurele aspecten. De samenwerking tussen de generaties wordt veel ruimer dan de relationele  aspecten  binnen de familieverbanden.

Terug lijkt demografische evolutie de aanzet: het probleem van de vergrijzing van de samenleving, de problematische verhouding van de gepensioneerde bevolking ten opzichte van de werkende bevolking. Intergenerationele solidariteit wordt in deze context in zijn betekenis wel eens verengd tot het basisbeginsel van de pensioenregeling: de werkende bevolking draagt bij voor de gepensioneerden en eens zelf op rust  zorgt de nieuwe generatie werkenden voor hun pensioen.

Intergenerationele samenwerking gaat verder dan het blijven garanderen van de pensioenuitkering, gaat verder dan het behoud van het kunnen waardig oud worden. Minstens gaat het over een proces waar wederzijds over de generaties heen kennis en noden, ervaringen en verwachtingen uitgewisseld worden.

 

EUROPA

De groeiende belangstelling binnen de Europese Commissie illustreert deze bekommernis. De overtuiging groeit dat de maatschappelijk banden tussen de verschillende generaties dienen  verstevigd te worden. Sinds 2009 werd 29 april de Europese Dag van de Solidariteit en de Samenwerking tussen de Generaties.

Ook bij ons heeft deze dag betekenis. Zo startte op 29/4/2011 de stad Deinze in samenwerking met het OCMW voor een jaar een project onder de titel ‘Courage to grow old’ waarbij het de bedoeling was een wisselwerking tussen jongeren en ouderen te bevorderen. Daarvoor gingen kunstenaars en bewoners van Deinze samen aan de slag.

In Frankrijk vierde op 29/4/2014 ‘Pari Soldidaire’ zijn 10de verjaardag, een project dat o.a. jongeren die op zoek zijn naar een woning en ouderen die hun gezelschap willen delen met elkaar in contact brengt.

Een bezoek aan de site van ‘L’école des Grand-parents européens’ leert ons hoe stimulerend het internet kan zijn om de banden tussen grootouders en kleinkinderen aan te halen, er worden gemeenschappelijke activiteiten voorgesteld gericht op de solidariteit tussen de generaties. 

In ons land, zoals in Nederland en Denemarken biedt het Kangoeroewonen o.a. oplossingen voor jonge gezinnen op zoek naar betaalbaar wonen en ouderen die over een te groot huis beschikken.

De Duitse  federale regering ontwikkelde een programma om het multigenerationeel wonen te ondersteunen.

Dit zijn slechts enkele boeiende initiatieven voor welke de stimulans van Europa niet onbelangrijk is. Op Europees niveau is AGE -  Het Europees Ouderenplatform – een belangrijke organisatie met zijn ongeveer 165 organisaties van of voor 50 plussers. Dit platform tracht op Europees niveau op te komen voor de belangen van deze groep en dit ook vanuit de overtuiging dat de solidariteit tussen de generaties dient versterkt te worden.

Het jaar 2012 werd uitgeroepen tot het Europese jaar van het actief ouder worden en

intergenerationele solidariteit. De weg die Europa ingeslagen heeft wordt dus verder gezet. De Europese beleidsmakers blijven zich bewust dat de leefbaarheid van de samenleving in belangrijke mate bepaalt wordt door deze solidariteit.

 

BELGIË

In ons land is ondermeer de Koning Boudewijnstichting een drijvende kracht geweest met betrekking tot initiatieven en activiteiten tot intergenerationele samenwerking.

 

De Koning Boudewijnstichting stelt zich als opdracht projecten te steunen die bijdragen tot een betere en rechtvaardiger samenleving. De stichting werkt op onafhankelijke en pluralistiche basis. Ook rond ouder worden en intergenerationele solidariteit is de stichting actief.

 Het project ‘Carrefour des Générations’, in Franstalig België overkoepelt ondertussen 40 gemeenten die het laatste weekend van april creatief aan de slag gaan om de generaties dichter bij elkaar te brengen.

In mei van dit jaar kreeg de Leuvense VZW Leren Ondernemen de Koningin Mathildeprijs. Deze vereniging richt zich naar kwetsbare mensen met als doel, samen met hen, hun positie in onze samenleving te verbeteren. Ze ontving de, voor de eerste maal uitgereikte, Koningin Mathildeprijs voor hun project 'Ontmoeten over de generaties heen', waarbij dus ook de verbinding van de jongste met de oudste generaties centraal stond.  Kinderen en ouderen van het woonzorgcentrum Edouard Remy werkten, tijdens verschillende ontmoetingen, aan de hand van uitwisseling en samen experimenteren, een kunstproject uit.

 

Het Prinses Mathildefonds, sinds het aantreden van de nieuwe Koning en Koningin, het Koningin Mathildefonds,  werd opgericht met een bijzondere aandacht voor opvoeding en de kwetsbaarheid van kinderen, Het fonds kent jaarlijks een prijs toe aan een initiatief dat bijdraagt tot het versterken van de positie van een maatschappelijk kwetsbare groep.

BIJ ONS

Ook in onze en naburige gemeenten merken we dat er meer en meer aandacht komt voor de uitwisseling van de levenservaringen tussen kinderen en ouderen. We denken daarbij vooral  aan de ontmoetingen van rusthuisbewoners met de plaatselijke schoolkinderen, al dan niet op structurele basis.

Hoger hadden we het over het project ‘Courage to grow old’ van Bie Hinnekint,die trouwens ook o.a. met het OCMW te Gent projecten opgezet heeft rond intergenerationele samenwerking.

We willen tot slot nog illustreren met een bijzonder mooi voorbeeld van intergenerationele samenwerking in onze buurt. Het nieuwe woonzorgcentrum WZC Sint Franciscus te Vinkt. Het, transparante, WZC is geen apart gelegen rustoord maar maakt deel uit van het dorp. Het is samen, onder hetzelfde dak,  ondergebracht met het kinderdagverblijf 'De speelboom' en het 6° leerjaar. Een integratie die sterk bevorderlijk werkt voor de ontmoeting van de verschillende generaties. Een extra dimentie krijgt deze samenwerking nog door de, ook in het WZC ondergebrachte, reflectieruimte over de dramatische dagen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog kwamen in Vinkt en Meigem 140 mensen om het leven,  86 mensen geëxecuteerd, 27 burgers, gevangen in de kerk van Meigem, kwamen door een ontploffing om. De vereniging ‘Vinkt mei 1940’ ijverde om de nagedachtenis van deze gebeurtenis voor de komende generaties te behouden.

©foto: Koen BROOS

Alex Van Hecke werkt op de Klachtenlijn van het Kinderrechtencommissariaat.

Het Kinderrechtencommissariaat is opgericht door het Vlaams Parlement ter naleving van het UNO verdrag inzake kinderrechten.

De Klachtenlijn onderzoekt klachten van schendingen en waakt over het toepassen van kinderrechten.

 

Nuttige internetadressen

http://www.the-courage-to-grow-old.eu

http://www.leparisolidaire.fr/wp

http://www.egpe.org

http://www.age-platform.eu

http://www.kinderrechtencommissariaat.be

 

 

Keer terug naar Onze domeinen.                   

 
Domein: 
Individueel welzijn en zingeving
Auteur: 
Alex VAN HECKE
Uitgave PLU.IM Magazine: 
September 2014