Bevolkings onderzoek - dikkedarmkanker

 

Sara HOECK

Thema verantwoordelijke Vlaams bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker.

 

Elk jaar krijgen in Vlaanderen meer dan 4000 mensen te horen dat ze dikkedarmkanker hebben en sterven ongeveer 1750 mensen aan deze ziekte. Om de ziekte vroegtijdig op te sporen en de genezingskans te verhogen, organiseert het Centrum voor Kankeropsporing (CvKO)- in opdracht van de Vlaamse overheid - sinds 2013 het bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker.

Waarom dit bevolkingsonderzoek?

Bijna alle dikkedarmkankers ontstaan uit poliepen. Een poliep is een kleine zwelling aan de binnenkant van de dikke darm. Poliepen zijn meestal goedaardig en geven geen klachten. Maar: sommige poliepen groeien uit tot kanker. Het proces van poliep naar kanker gaat heel traag: het duurt gemiddeld tien jaar voor een poliep ontwikkelt tot een kwaadaardig gezwel. Het Vlaams bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker is bedoeld om poliepen of vroege stadia van dikkedarmkanker op te sporen nog voor er klachten zijn. Als dikkedarmkanker in een vroeg stadium ontdekt wordt, is de behandeling veel minder zwaar en is de kans op genezing veel groter.

Wat kan je zelf doen om dikkedarmkanker vroegtijdig op te sporen?

Doe mee aan dit bevolkingsonderzoek indien je een uitnodiging ontvangt. In 2016 krijgen alle pare leeftijden van 56 t.e.m. 74 jaar (56-58-60-62-64-66-68-70-72-74 jarigen) met de post een gratis afnameset om thuis een staal van de stoelgang te nemen en op  te sturen naar het labo.

Als je jonger dan 56 of ouder dan 74 jaar bent, kan je niet deelnemen aan het bevolkingsonderzoek. Bespreek met je huisarts of maag-darmspecialist of een stoelgangtest of kijkonderzoek voor jou aangewezen is.  Jouw huisarts zal met jou de voor- en nadelen van een stoelgangtest en/of kijkonderzoek bespreken.

Hoe gaat het in zijn werk?

Afbeelding 1: biologisch afbreekbaar opvangpapier met de iFOBT (immunochemische fecaal occult bloed-test)

Om de twee jaar ontvang je dan een gratis afnameset (iFOBT) waarmee een te veel aan bloed in de stoelgang (dat met het blote oog niet zichtbaar is) wordt opgespoord. Dat bloed kan wijzen op de aanwezigheid van poliepen of dikkedarmkanker. Je neemt thuis een staal van je stoelgang (met de afnameset en bijgeleverde opvangpapier) en stuurt het staal met volledig ingevuld antwoordformulier gratis naar het labo. Het labo onderzoekt het stoelgangstaal op bloedsporen. Binnen 14 kalanderdagen na analyse van het staal, ontvangen jij en je huisarts het resultaat van

de test. De stoelgangtest en analyse in het labo is gratis. Je betaalt wel een persoonlijke bijdrage (remgeld) als een onderzoek of verdere behandeling nodig is en/of als je op raadpleging gaat bij je huisarts of specialist.

Afbeelding 2: uitnodigingsbrief, met gebruiksaanwijzing, folder, opvangpapier en iFOBT en bubbel-envelop om staal gratis naar het labo te sturen.

De test geeft twee mogelijke resultaten: ‘niet afwijkend’ of ‘afwijkend’. ‘Niet afwijkend’ wil zeggen dat er geen bloed werd gevonden in je stoelgang. Dan krijg je na twee jaar een nieuwe uitnodiging van het Centrum voor Kankeropsporing om het onderzoek te herhalen. ‘Afwijkend’ betekent dat er wel bloed werd gevonden in je stoelgang boven de vastgestelde grenswaarde van 75 ng/ml. Een afwijkend resultaat kan verschillende oorzaken hebben en betekent niet noodzakelijk dat je dikkedarmkanker hebt. Alleen een volledige coloscopie (kijkonderzoek van de dikke darm) kan hierover uitsluitsel geven. Slechts bij één op de tien mensen waarbij de test afwijkend was, is er sprake van dikkedarmkanker.

Geen enkele medische test biedt 100% zekerheid. Zo kan het zijn dat er sporen van bloed gevonden worden, maar dat er tijdens het vervolgonderzoek niets aan de hand bleek. Omgekeerd kan ook: het kan zijn dat er geen bloedsporen in het staal aanwezig zijn, en er later toch poliepen of dikkedarmkanker gevonden wordt. Vandaar het belang om deze test om de 2 jaar te herhalen.

Wie doet er mee?

Ongeveer de helft van de Vlamingen die een brief met afnameset ontvangen, nemen deel aan dit bevolkingsonderzoek. Tegen 2020 wil het CvKO en de Vlaamse overheid het streefcijfer van 60% respons behalen.

Hoewel gemiddeld de helft van de Vlamingen deelneemt aan dit bevolkingsonderzoek, zijn er bepaalde regio’s en bepaalde subgroepen die minder deelnemen. Hoewel de deelname in 2013 en 2014 bij Belgen en Nederlanders woonachtig in België zeer gunstig is (53 en 60%), is de deelname bij bijvoorbeeld Oost-Europese (30%), Afrikaanse (25%), Turkse (21%) en mannen en vrouwen uit Magreb-landen (21%) bijzonder laag. Daarnaast nemen ook mensen die een verhoogde tegemoetkoming krijgen (hogere terugbetaling voor medische kosten en vermindering van het remgeld) (43.3%), uitgenodigden met een leefloon (27.4%) en personen met een tegemoetkoming voor een handicap (29.4%) veel minder deel. Specifieke inspanningen blijken nodig om hun deelname te verhogen. Het Centrum voor Kankeropsporing wil nu in kaart brengen waarom deze mensen niet deelnemen. Groepsgesprekken én vragenlijsten over motieven om niet deel te nemen, zullen het CvKO in staat stellen concrete acties te ontwikkelen om ook deze subgroepen beter te bereiken.

De Pinte - Zevergem

In 2014 heeft maar liefst 50,3% van de Vlamingen die in 2014 een brief met afnameset ontvingen, een staal opgestuurd naar het labo. In totaal werden er 331.117 stalen onderzocht. Het CvKO en de Vlaamse Overheid streven naar een deelname van 60% in 2020. In onze gemeente  nam 55,6% deel aan dit bevolkingsonderzoek en zo scoren we hoger  dan de responsgraad voor onze provincie Oost-Vlaanderen (50,0%) en ook hoger dan het Vlaamse gemiddelde (50,3%). Vrouwen namen in onze gemeente iets meer deel dan mannen (56,7% versus 54,5%).

Heb je vragen?

Heb je vragen over je persoonlijke medische situatie, neem dan contact op met je huisarts.

Meer weten over het bevolkingsonderzoek? Bel gratis naar het Centrum voor Kankeropsporing op 0800/60.160 tussen 9 en 12 uur en 13 en 16 uur, stuur een e-mail naar kanker@bevolkingsonderzoek.be, of surf naar www.bevolkingsonderzoek.be/dikkedarmkanker.

Bekijk ook het animatiefilmpje over het bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker via www.bevolkingsonderzoek.be/dikkedarmkanker/bevolkingsonderzoek .

Over het Centrum voor Kankeropsporing:

Elk jaar krijgen 1,5 miljoen mensen in Vlaanderen een uitnodiging om zich preventief te laten onderzoeken op borstkanker, baarmoederhalskanker en dikkedarmkanker. Vroegtijdige opsporing vergroot de kans op genezing en beperkt de impact van de behandeling. Het Centrum voor Kankeropsporing organiseert de bevolkingsonderzoeken voor de Vlaamse overheid. Het verstuurt de uitnodigingen, bewaakt de kwaliteit en informeert de bevolking objectief over de voor‐ en nadelen van de bevolkingsonderzoeken.

Keer terug naar Onze domeinen.             

Domein: 
Gezondheidweetjes
Auteur: 
Sara SNOECK
Uitgave PLU.IM Magazine: 
September 2016